قیمت تمام‌شده و قیمت‌گذاری کالا
«قیمت را از رقیب نگاه می‌کنم و کمی کمتر می‌گذارم.» این روش تا زمانی جواب می‌دهد که قیمت رقیب بالاتر از هزینهٔ شما باشد. اگر شما کالا را گران‌تر خریده‌اید یا هزینه‌هایتان بیشتر است، همان «کمی کمتر» ممکن است زیر سود یا حتی زیر قیمت تمام‌شده باشد. قیمت تمام‌شده نقطهٔ شروع هر قیمت‌گذاری است: بدانید کالا واقعاً چقدر برایتان تمام شده، بعد تصمیم بگیرید چقدر سود می‌خواهید.
در این مقاله می‌بینید قیمت تمام‌شده چیست، در اول چطور حساب می‌شود، چطور از آن قیمت فروش و حاشیه سود بسازیم و چه اشتباه‌هایی قیمت‌گذاری را کج می‌کنند. تصویر کلی در راهنمای حسابداری فروشگاه اینترنتی است.
قیمت تمام‌شده یعنی چه؟
قیمتی که برای به دست آوردن یک عدد کالا پرداخته‌اید. ساده‌ترین شکلش قیمت خرید از تأمین‌کننده است. در عمل ممکن است کرایهٔ حمل، گمرک یا بسته‌بندی را هم به آن بیفزایید؛ این تصمیم با خودتان است، به شرط اینکه یک بار و یکدست حساب شود. در اول، قیمت تمام‌شدهٔ کالا از قیمت خریدی می‌آید که در رسید ورود کالا ثبت می‌کنید، و جای دیگری وارد نمی‌شود. اگر هزینهٔ حمل را می‌خواهید جزو بها بیاید، آن را در قیمت خرید رسید بیفزایید؛ وگرنه آن را به‌عنوان هزینه ثبت کنید، نه هر دو. رسید فیلد جدایی برای حمل یا گمرک ندارد.
میانگین موزون: وقتی قیمت خرید عوض می‌شود
کالا همیشه به یک قیمت نمی‌رسد. هفتهٔ پیش ۱۰ عدد ۱۹۰ هزار تومان خریدید و امروز ۱۰ عدد ۲۱۰ هزار تومان. قیمت تمام‌شدهٔ هر عدد چقدر است؟ اول از میانگین موزون استفاده می‌کند:
(۱۰ × ۱۹۰ + ۱۰ × ۲۱۰) ÷ ۲۰ = ۲۰۰ هزار تومان
اگر خریدها هم‌تعداد نباشند، تعداد بیشتر وزن بیشتری دارد: ۳۰ عدد با ۱۹۰ و ۱۰ عدد با ۲۱۰ می‌شود (۵٬۷۰۰ + ۲٬۱۰۰) ÷ ۴۰ = ۱۹۵ هزار تومان. (عددها فرضی‌اند.)
این روش ساده‌تر از «اولین ورود، اولین خروج» است و برای فروشگاه کوچک کافی است. هر رسید تازه، میانگین را به‌روز می‌کند.
قیمت روی هر فروش قفل می‌شود
نکتهٔ مهمی که کمتر کسی می‌داند: قیمت تمام‌شده در لحظهٔ فروش روی همان سطر فروش ثبت می‌شود. پس اگر ماه بعد کالا را گران‌تر بخرید، سود فروش‌های ماه پیش تغییر نمی‌کند. این برای گزارش‌های گذشته خوب است، چون سودی که دیروز دیدید فردا عوض نمی‌شود. بهای تمام‌شدهٔ هر ماه همان چیزی است که در آن ماه فروخته‌اید.
از قیمت تمام‌شده تا قیمت فروش
سه عدد را از هم جدا کنید:
- قیمت تمام‌شده: ۲۰۰ هزار تومان
- قیمت فروش: ۳۲۰ هزار تومان
- سود فروش: ۱۲۰ هزار تومان
حاشیه سود (درصد سود نسبت به قیمت فروش) = ۱۲۰ ÷ ۳۲۰ = ۳۷٫۵ درصد. این با «درصد افزوده روی قیمت خرید» فرق دارد: ۱۲۰ ÷ ۲۰۰ = ۶۰ درصد. در داشبورد مالی و گزارش محصولات، درصدی که کنار «سود فروش» می‌آید حاشیه سود است: سود فروش تقسیم بر فروش خالص (قیمت کالاها منهای تخفیف؛ هزینهٔ ارسال و مالیات در آن نیست).
اگر هدفتان حاشیهٔ ۴۰ درصد است، قیمت فروش = قیمت تمام‌شده ÷ (۱ − ۰٫۴) = ۲۰۰ ÷ ۰٫۶ ≈ ۳۳۳ هزار تومان. توجه کنید که اگر ۴۰ درصد روی قیمت خرید بیفزایید (۲۸۰ هزار)، حاشیه فقط حدود ۲۹ درصد است.
حاشیه کافی نیست؛ هزینه‌ها را هم ببینید
حاشیهٔ ۳۷٫۵ درصد سود فروش است، نه سود خالص. اجاره، تبلیغات، بسته‌بندی و کارمزد هنوز کم نشده‌اند. اگر هزینه‌های ثابت شما ۲۵ درصد فروش است، حاشیهٔ ۳۷٫۵ درصد حدود ۱۲ درصد سود خالص می‌گذارد. نمی‌توانید حاشیه را بی‌نهایت پایین بیاورید. در سود خالص فروشگاه فرمول کامل است.
کالای بدون قیمت خرید: خطر پنهان
اگر کالایی بدون رسید فروخته شود، بهایش نامشخص می‌ماند. در گزارش‌ها سودش بالا دیده می‌شود، چون هزینه‌ای از آن کم نشده است. اول در دو جا هشدار می‌دهد: در داشبورد مالی («قیمت خرید N قلم کالا ثبت نشده») و در فهرست موجودی با فیلتر «بدون قیمت خرید». هر هفته آن فیلتر را ببینید و برای آن کالاها رسید بزنید. هدف صفر کردن این فهرست است.
یک تمرین قیمت‌گذاری با گزارش
در «گزارش‌های مالی» → «محصولات» بر اساس «کمترین حاشیه سود» مرتب کنید. فهرستی می‌بینید از کالاهایی که کمترین سود را دارند. سه سؤال بپرسید:
- آیا قیمت فروش آن‌ها باید بالا برود؟
- آیا قیمت خرید بهتری از تأمین‌کننده دیگر هست؟
- آیا کالا را باید حذف کرد یا فقط به‌عنوان کالای جذب مشتری نگه داشت؟
بعد بر اساس «بیشترین سود فروش» مرتب کنید تا ببینید پول اصلی از کجا می‌آید. گاهی ۱۰ درصد کالاها ۵۰ درصد سود را می‌سازند.
اشتباه‌های رایج
- قیمت‌گذاری فقط از روی رقیب.
- نادیده گرفتن هزینه‌های جانبی مثل حمل و بسته‌بندی در بها، یا برعکس، حسابشان دو بار.
- افزودن درصد روی قیمت خرید و خواندنش به‌عنوان حاشیه. ۴۰ درصد افزوده با ۴۰ درصد حاشیه یکی نیست.
- عوض کردن قیمت فروش بدون به‌روز کردن رسید. وقتی خرید گران شد، قیمت فروش را هم مرور کنید.
- ثبت قیمت خرید تقریبی و فراموش کردن اصلاح. رسید قابل ویرایش است؛ اصلاحش کنید.
- تخفیف بدون حساب. تخفیف ۲۰ درصدی روی کالایی با حاشیه ۳۰ درصد، سود را یک‌سوم می‌کند: ۱۰۰ فروش، ۷۰ بها، ۳۰ سود؛ با تخفیف ۲۰: ۸۰ فروش، ۷۰ بها، ۱۰ سود. (عددها فرضی‌اند.)
سؤال‌های رایج
قیمت تمام‌شده را می‌شود دستی وارد کرد؟
قیمت خرید فقط از رسید ثبت می‌شود. اگر قیمت یک رسید پیش‌نویس غلط بود، پیش از نهایی کردن اصلاحش کنید. بعد از نهایی شدن، ویرایش رسید خود سند را اصلاح می‌کند، ولی میانگین قیمت خرید کالا فقط وقتی عوض می‌شود که تعداد همان خط بیشتر شود؛ پس قیمت را پیش از نهایی کردن دوباره ببینید.
روش اولین ورود، اولین خروج هست؟
اول از میانگین موزون استفاده می‌کند.
کالای تولیدی چه؟
هزینهٔ تولید هر عدد را به‌جای قیمت خرید در رسید بنویسید. اول مفهوم جدایی به نام «تولید» ندارد و همین راه را پیشنهاد می‌کنیم.
قیمت تمام‌شده برای هر مدل (رنگ، سایز) جدا است؟
بله، قیمت خرید روی هر مدل ثبت می‌شود.
با اول امتحانش کنید
صفحهٔ حسابداری اول را ببینید و با ۷ روز تست رایگان اول رسیدهایتان را وارد کنید تا حاشیه سود هر کالا را ببینید.
حسابداری فروشگاه با اول
همین کارهایی که خواندید را در اول انجام دهید. ثبت‌نام چند دقیقه بیشتر نمی‌برد.
